Հայաստանից արտագնա աշխատանքի մեկնող կանանց մեծ մասը նախընտրում է Թուրքիան: Նրանց ընկերակցող քիչ հայ տղամարդիկ Թուրքիա են մեկնում ընդամենը պաշտպանելու իրենց կանանց «նամուսը», բայց ոչ երբեք աշխատելու թուրք գործատուների մոտ:

«Կանանց մեծ մասը քննադատաբար է մոտենում իրենց ամուսինների պահվածքին` ասելով. «Իսկ ինչո՞ւ են համաձայնվում, որ մենք թուրքերի համար աշխատենք,- ասում է «Եվրասիա համագործակցություն» հիմնադրամի հայ-թուրքական նախագծերի համակարգող Արտակ Շաքարյանը` ներկայացնելով «Հայազգի աշխատանքային միգրանտները Թուրքիայում» վերլուծության արդյունքները:

Ըստ հետազոտության արդյունքների, վկայակոչելով Թուրքիայի վիճակագրական գործակալության տվյալները, Հայաստանից Թուրքիա մեկնելու համար 2000 թ. վիզա են ստացել են 17 549 ՀՀ քաղաքացիներ, հետ են վերադարձել 14 672-ը: Այսինքն` 2000 թ. Թուրքիայում է մնացել 2877 ՀՀ քաղաքացի:

«2000-2008 թթ. գրեթե 6000 մարդ է գնացել ու մնացել Թուրքիայում, սրան պետք է ավելացնել 1990-ականների պոտենցիալ հոսքը և բազմապատկել երկուսով: Այսինքն` Թուրքիայում այսօր գրեթե 20 000 միգրանտներ կան»,- նշում է Շաքարյանը:

Թուրքիայում հայազգի արտագնա աշխատողների 94 տոկոսը կին է: Նրանց շրջանում անցկացված 150 խորքային հարցումները ցույց են տվել, որ կանայք հարևան երկրում աշխատում են որպես հավաքարար, դայակ, տնային տնտեսուհի, վաճառող: Շատերն աշխատում են նաև կարի ֆաբրիկաներում:

Կանայք ստանում են մինչև 600 դոլար (230 հազար դրամ) աշխատավարձ: Նախընտրում են Թուրքիան, որովհետև, ի տարբերություն այլ երկրների, այստեղ հասնելն ավելի դյուրին է: Վճարում են 15 (5800 դրամ) դոլար վիզա ստանալու համար, և 80 դոլար (31 000 դրամ)` ավտոբուսի համար:

Վերլուծության շրջանակներում անցկացված հարցումները հիմնականում անանուն են: Դրանց մասնակցել են նաև մի շարք թուրք գործատուներ և պետական պաշտոնյաներ:

«Թե´ թուրքերը և թե´ հայերը կարծում են, որ իրենց բարոյական արժեքները իրար շատ մոտ են, և թուրքերի վերաբերմունքը հայերի նկատմամբ էապես տարբերվում է մոլդովացի կամ ռուս կանանց նկատմամբ նրանց վերաբերմունքից»,- նշում է Շաքարյանը:

Ըստ նրա` հայ միգրանտների համար այսօր խնդիր են նրանց երեխաները, ովքեր չեն հաճախում դպրոց: Ըստ Թուրքիայի օրենսդրության` Թուրքիայի հանրային դպրոցներ իրավունք ունեն հաճախելու միայն օրինական կացություն ունեցողները և Թուրքիայի քաղաքացիները:

«Խնդիր են նաև նորածին երեխաները: Չկա երեխայի ծնունդը վկայող որևէ օրինական փաստաթուղթ: Փաստորեն երեխային Հայաստան բերելու դեպքում չեն կարողանում հատել սահմանը: Թուրքիայում ծնված հայ երեխաները մնում են պատանդ»,- ասում է Շաքարյանը:

«Եվրասիա համագործակցություն» հիմնադրամի պատվերով` վերլուծությունն իրականացրել է ստամբուլահայ վերլուծաբան Ալին Օզինօղլուն 2009 թ. ապրիլից օգոստոս ընկած ժամանակահատվածում:

Շաքարյանը նշում է, որ ուսումնասիրվել է նաև մարմնավաճառության խնդիրը: Հիմնականում նշվել է, որ հայերը մրցունակ չեն սլավոնական արտաքինով կանանց համեմատությամբ: Սակայն առկա է հոգեբանական այն փաստը, որ թուրք տղամարդն առանձնահատուկ վերաբերմունք ունի հայ կնոջ նկատմամբ: Շատ վրացի մարմնավաճառներ ներկայանում են որպես հայ` ավելի շատ դրամ վաստակելու համար:

«Այս հետազոտությունը վեր է հանում մի շարք խնդիրներ: Մեր նպատակն է հասարակությանը ցույց տալ հայ միգրանտների վիճակը Թուրքիայում: Սա նաև քայլ է հայ-թուրքական խնդիրներն ավելի լավ հասկանալու և ապագայում հիմնվելիք հայ-թուրքական հանձնաժողովին ներկայացնելու համար»,- ասում է Շաքարյանն «ԱրմենիաՆաուին»: